De onderstaande tabel laat de financiële kengetallen zien. De begroting 2027 laat voor 2027 een positief begrotingssaldo zien. Voor de jaren daarna is het exploitatiesaldo negatief.
In onderstaande tabel zijn signaalwaarden toegevoegd. Overschrijding van signaalwaarden is een indicator dat het verstandig is om bijstelling te overwegen.
Wat betekenen deze ontwikkelingen?
De financiële kengetallen laten zien dat de financiële positie van de gemeente de komende jaren onder druk komt te staan. Een van de belangrijkste oorzaken is de omvangrijke investeringsagenda, die grotendeels met leningen wordt gefinancierd. Ook de onzekerheid over toekomstige rijksuitkeringen draagt bij aan de financiële druk. Hierdoor stijgt de schuldquote van 119% in 2027 naar 176% in 2030 en daalt de solvabiliteit van 16% naar 11%.
Dit betekent niet dat de gemeente op korte termijn in financiële problemen komt. De investeringen zijn grotendeels het gevolg van eerder gemaakte bestuurlijke keuzes en dragen bij aan maatschappelijke doelen. Wel neemt de financiële wendbaarheid af. De schuldquote ligt vanaf 2028 boven de gebruikelijke signaalwaarde van 130%, waardoor de financiële afhankelijkheid van vreemd vermogen verder toeneemt. Tegelijkertijd daalt de solvabiliteit, wat betekent dat een steeds kleiner deel van de gemeentelijke bezittingen met eigen vermogen wordt gefinancierd. Hierdoor ontstaat minder ruimte om nieuwe ambities te realiseren of financiële tegenvallers op te vangen zonder aanvullende maatregelen. De begroting wordt gevoeliger voor rentestijgingen en/of financiële tegenvallers.
Om de financiële positie op langere termijn gezond te houden zijn keuzes nodig over het tempo van investeringen, de omvang van de schuldontwikkeling en de versterking van het eigen vermogen. Het komende jaar zullen we concrete stappen moeten zetten om de begroting voor 2028 en 2029 structureel sluitend te maken. Daarbij betrekken we nadrukkelijk de ontwikkeling van de schuldquote en de solvabiliteit, zodat financiële keuzes niet alleen bijdragen aan een sluitende begroting, maar ook aan een structureel gezonde financiële positie.
De financiële kengetallen vormen geen aanleiding voor acute zorgen, maar geven wel een duidelijk signaal af. Zonder bijsturing neemt de financiële weerbaarheid van de gemeente de komende jaren verder af. De keuzes die in de komende begrotingsjaren worden gemaakt zijn daarom bepalend voor de mate waarin de gemeente haar ambities kan blijven realiseren én tegelijkertijd financieel gezond blijft.
Toelichting op gebruikte begrippen:
Netto schuldquote: hoe lager, hoe beter
De hoogte van de schuld die een gemeente kan dragen hangt af van de hoogte van de inkomsten. Om een grove indicatie te krijgen van de verhouding tussen beide grootheden (schuld en inkomen) wordt de netto schuldquote berekend. Als de netto schuldquote tussen 100% en 130% ligt, is de gemeenteschuld hoog. Als de netto schuldquote boven de signaalwaarde van 130% uit komt dan is het advies om actie te ondernemen.
Een (hoge) schuldpositie is overigens geen gevolg van onjuiste financiële keuzes maar vloeit voort uit een door de gemeente(raad) gewenst uitvoerings-, omgevings- en investeringsniveau in combinatie met het niet voor handen zijn van eigen financieringsmiddelen. Belangrijk is dat de rentelasten structureel in de begroting zijn gedekt. Met een stijgende rente is dat wel een risico voor de toekomst.
Bij de gecorrigeerde netto schuldquote vindt een correctie plaats op doorgeleende gelden. Deze worden dan niet meegenomen in het bepalen van de quote.
Solvabiliteitsratio: hoe hoger, hoe beter
Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het geeft de verhouding tussen het eigen vermogen (het totaal van de algemene reserve, de bestemmingsreserves en het jaarresultaat) en de totale balansomvang weer.
Bouwgrondexploitaties: hoe lager, hoe beter
De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Bij een negatief percentage is er sprake van hogere geprognosticeerde opbrengsten dan kosten. Het risico op de grondexploitaties lijkt daarmee verwaarloosbaar.
Structurele exploitatieruimte: hoe hoger, hoe beter
Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen.
Belastingcapaciteit: hoe lager, hoe beter
Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven.