Beleid en kaders

Beleid en kaders

De gemeenteraad heeft de kadernotitie ‘Kapitaalgoederen Smallingerland 2027-2030’ vastgesteld*.  Waarbij het huidige kwaliteitsniveau volgens het “Beheer en ontwerpkader Openbare Ruimte”, door de gemeenteraad is vastgesteld (april 2026) op Basis, Plus en Top.

Het beheer en ontwerpkader Openbare Ruimte is HET kader voor het ontwerpen en beheren van de openbare ruimte in Smallingerland.

• Het integreert opgaven en ambities vanuit verschillende domeinen zoals omgevingsvisie, klimaatadaptatie, duurzaamheid, mobiliteit, wonen, warmtetransitie en sociaal beleid;
• Het fungeert als een ambitiekaart voor de openbare ruime, waar zit de plus en waar kan het wel wat minder;
• Het vormt het afwegingskader voor diverse opgaves in de openbare ruimte.;
• Het beschrijft het werkproces voor het creëren van een goede openbare ruimte.

*De notitie 'Kapitaalgoederen Smallingerland 2027-2030" ligt ter besluitvorming bij de raad op 3 November 2026.

Overzicht Beheer- en beleidsplannen

Indeling onderhouds- en inrichting niveaus

TOP het Drachtster centrum en de rotondes met vaste planten.

PLUS wijk-winkelcentra en de zogenaamde toegangspoorten van Drachten

BASIS alle overige openbare ruimte (komt overeenkomt met het eerder niveau van “Sober en Doelmatig”, 2022).

Een duurzame instandhouding is een wettelijk verplichting vanuit het BBV (Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten).

Bij vaststelling van de nieuwe notitie "Kapitaalgoederen Smallingerland 2027-2030" wordt het onderhoud, beheer en vervanging volgens dit beleidskader en bijbehorende budgetten in uitgevoerd. In de investeringsagenda zijn de vervangingsbudgetten t.a.v. kapitaalgoederen geïndexeerd naar prijspeil 2030.

Assetmanagement

De gemeente ontwikkelt het beheer van de openbare ruimte verder volgens de principes van assetmanagement. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de technische staat van een kapitaalgoed, maar ook naar prestaties, risico's, kosten, levensduur, duurzaamheid en maatschappelijke waarde.

Dit betekent dat vervanging niet automatisch plaatsvindt zodra een kapitaalgoed technisch het einde van de levensduur bereikt. Per locatie wordt beoordeeld welke oplossing, gelet op risico's, kosten, kwaliteit, duurzaamheid en maatschappelijke waarde, het meest passend is.

De kwaliteit van de kapitaalgoederen heeft direct invloed op de leefbaarheid, veiligheid en uitstraling van de gemeente. Het beheer wordt steeds meer ingericht volgens de principes van assetmanagement: niet automatisch vervangen wat technisch aan het einde van de levensduur is, maar per locatie bepalen wat vanuit risico’s, kosten, kwaliteit, duurzaamheid en maatschappelijke waarde de beste oplossing is.

Financiële opgave

De beheeropgave neemt de komende jaren toe. Dit wordt onder andere veroorzaakt door de veroudering van het areaal, een toenemende vervangingsopgave, stijgende marktprijzen en hogere arbeids- en materiaalkosten. Daarnaast leidt de uitbreiding van het areaal door woningbouw en andere ontwikkelingen tot een structurele toename van de beheer- en onderhoudsopgave. Ook nieuwe wettelijke en beleidsmatige eisen kunnen leiden tot aanvullende maatregelen.

De beschikbare financiële middelen staan hierdoor onder druk. De benodigde middelen voor onderhoud en vervanging sluiten niet volledig aan op de beschikbare financiële ruimte. Dit vraagt om het stellen van prioriteiten en het maken van integrale keuzes.

De gemeente zet daarom in op een integrale aanpak van onderhoud en vervanging. Waar mogelijk worden werkzaamheden aan bijvoorbeeld riolering, wegen, groen en klimaatadaptatie gecombineerd. Hierdoor kunnen werkzaamheden efficiënt worden uitgevoerd en kunnen verschillende gemeentelijke opgaven gezamenlijk worden aangepakt.

Ook duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit spelen een steeds grotere rol bij het beheer en de inrichting van de openbare ruimte. Bij vervanging wordt daarom niet vanzelfsprekend gekozen voor een één-op-één vervanging, maar wordt beoordeeld welke inrichting het beste aansluit bij de toekomstige opgaven. ‘

Belangrijkste aandachtspunten

De belangrijkste aandachtspunten voor de komende jaren zijn:

• De beheeropgave neemt toe. Een deel van de kapitaalgoederen veroudert en vraagt de komende jaren meer onderhoud en vervanging.
• De beschikbare middelen staan onder druk. De benodigde middelen voor onderhoud en vervanging sluiten niet volledig aan op de financiële ruimte.
• De kwaliteit van de openbare ruimte moet worden bewaakt. De gemeente werkt met de kwaliteitsniveaus Basis, Plus en Top.
• Assetmanagement wordt verder ontwikkeld. Hierdoor kunnen keuzes beter worden gebaseerd op risico’s, prestaties, kosten en levensduur.
• Onderhoud en vervanging moeten meer integraal worden aangepakt. Bijvoorbeeld door werkzaamheden aan riolering, wegen, groen en klimaatadaptatie met elkaar te combineren.
• Gebiedsontwikkeling leidt tot extra beheeropgaven. Nieuwe woningen, wegen, groenvoorzieningen en andere openbare voorzieningen moeten na aanleg structureel worden onderhouden.
• Duurzaamheid, klimaatadaptatie en biodiversiteit krijgen steeds meer invloed op beheer en inrichting. Bij vervanging is daarom niet altijd één-op-één terugbouwen de beste oplossing.