Algemene toelichting
Smallingerland staat, net als veel andere gemeenten, voor uitdagingen zoals groeiende druk op zorg en ondersteuning, verschillen in kansen voor inwoners en de noodzaak om gezondheid en welzijn meer preventief te versterken.
In juni 2021 stelde de gemeenteraad de visie 'De Kracht van Smallingerland – onze Sociale Koers' vast. Deze visie verbindt beleid en uitvoering binnen en buiten de organisatie en is mede gedragen door onze maatschappelijke partners. De visie geeft richting aan alle activiteiten en inspanningen die nodig zijn om het sociaal domein verder te ontwikkelen. De Sociale Koers werkt vanuit vier ambities: Zeker bestaan, Ertoe doen, Goed voelen en Erbij horen.
De ambities zijn met inwoners, ondernemers, vrijwilligers, verenigingen, maatschappelijke organisaties en de gemeente verder uitgewerkt en vertaald naar maatschappelijke resultaten in het Koersplan, die in oktober 2022 door de gemeenteraad is vastgesteld. In 2024 stelde het college het Uitvoeringsprogramma vast met vijf opgaven om de maatschappelijke resultaten van het Koersplan te behalen. De visie geeft richting, het Koersplan vertaalt deze richting naar maatschappelijke resultaten en het Uitvoeringsprogramma bundelt de vijf concrete opgaven waarmee we hieraan werken:
- Toegankelijke dienstverlening aan inwoners
- Kansrijke omgeving voor het gezin
- Op de werkvloer
- Stad Drachten, wijken en dorpen: woonomgeving voor het leven
- Krachtige Mienskip in wijken en buurten
Deze programmatische werkwijze zorgt voor samenhang in beleid, meer financiële grip en gerichte sturing op effectiviteit en efficiëntie. De focus ligt op de onderliggende oorzaken van problemen, waarbij we samenhang aanbrengen in de belangrijke maatschappelijke en wettelijke taken die er zijn: bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven gemakkelijker maken.
Het begrotingsprogramma Sociaal Domein – inclusief Cultuur, Sport (met uitzondering van sportaccommodaties) en Onderwijs – is opgesteld aan de hand van de vier ambities van de Sociale Koers en de vijf opgaven van het Koersplan. Voor een aantal onderdelen geldt dat er een sterke samenhang is met andere begrotingsprogramma's. Waar dat van toepassing is, wordt dit benoemd.
Kosten Uitvoeringsprogramma Sociale Koers
De gemaakte kosten voor het Uitvoeringsprogramma bevatten onder andere:
- Personele inzet van de programmamanager;
- Uren voor projectleiders en adviseurs binnen de ambtelijke organisatie op actuele vraagstukken;
- (Tijdelijke) inzet van externe partijen en lokale samenwerkingspartners voor projecten die zij uitvoeren als onderdeel van de Sociale Koers;
- (Deels externe) projectondersteuning op het gebied van onder andere communicatie, ontwikkeling en sturing.
Samen leren en ontwikkelen
In 2025 is de werkwijze en zijn de resultaten van het programma geëvalueerd. Dit leverde drie conclusies en passende vervolgstappen op.
- Focus aanbrengen: vanuit het Uitvoeringsprogramma en de samenwerking tussen beleid en uitvoering (incl. externen) werd duidelijk dat er keuzes gemaakt moesten worden op de onderwerpen waar de gemeente urgentie en prioriteit aan geeft. Vanuit de vier ambities van de Sociale Koers werken we daarom vanaf 2026 aan acht concrete onderwerpen.
- Projectmatig werken: we pakken de acht onderwerpen projectmatig aan. Er volgen een aantal startnotities naar het college en de gemeenteraad, om in gesprek te gaan over of de koers die we in gaan, aansluit bij de verwachtingen. Na behandeling in de gemeenteraad, volgt een projectopdracht en later een projectplan per project.
- Sturing: intern en extern is er behoefte aan helderheid over rollen en verantwoordelijkheden. In een nieuw sturingsmodel is vastgelegd wie waarop aanspreekbaar is. De teammanagers zijn als (gemandateerd) opdrachtgever verantwoordelijk voor integrale sturing op projecten.
Deze evaluatie heeft meer focus, structuur en sturing gebracht. Hiermee versterken we de beweging van zorg naar gezondheid, welzijn en het gewone leven voor inwoners van Smallingerland.