Bestuurlijke hoofdlijn jaarstukken

Sociaal domein

We vinden het belangrijk dat inwoners kunnen en willen meedoen in de samenleving. De thema’s bestaanszekerheid, ertoe doen, goed voelen en erbij horen vormen daarbij een belangrijke basis. We ondersteunen inwoners hierbij.

We richten ons op het voorkomen van problemen in het dagelijks leven van inwoners, door tijdig ondersteuning te bieden en te zorgen voor goede en toegankelijke hulp dichtbij. Inspanningen zijn vooral gericht op samenwerking rond bestaanszekerheid, preventie, zorg, jeugdzorg en onderwijs. Daarnaast werken we aan maatschappelijk vastgoed en onderwijshuisvesting. Ook zetten we in op houdbare en betaalbare zorg en de organisatie van de toegang tot zorg.

Fysiek domein

We werken aan het versterken van de positie van Drachten als regionaal verzorgingsgebied en als stad voor de innovatieve maakindustrie. We zorgen voor de ontwikkeling van levendige, aantrekkelijke wijken en dorpen, waarbij we de kwaliteit van het buitengebied ook verder willen versterken. We richten ons hierbij op de verbindende opgave van bereikbaarheid. Op het gebied van duurzaamheid zetten we in op klimaatadaptatie, energietransitie, circulariteit en een duurzame bedrijfsvoering.

Economie

We investeren in een aantrekkelijk en toekomstbestendig ondernemersklimaat. Dit doen we door de verdere ontwikkeling van het centrum, het versterken van het vestigingsklimaat voor ondernemers en het toekomstbestendig maken van het bedrijventerrein De Haven. Daarbij zetten we in op duurzaamheid, stimuleren we circulair bouwen en werken we samen met regionale partners aan een sterke en duurzame economie.

Dienstverlening

We werken aan toegankelijke en betrouwbare dienstverlening voor alle inwoners. We zorgen voor heldere en bereikbare communicatie , met extra aandacht voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Ook bieden we laagdrempelige toegang tot ondersteuning en gemeentelijke loketten. Daarnaast zetten we ons in voor het verbeteren van de veiligheid en veiligheidsbeleving, zowel door preventie als door handhaving.

Sociaal domein

Het programma Sociale Koers is herijkt. De samenwerking met partners is verstevigd, de sturing op projecten is ingericht en vanuit de vier opgaven is de focus gelegd op acht belangrijke onderwerpen binnen het sociaal domein. Deze acht onderwerpen gaan in 2026 via startnotities naar de gemeenteraad.

Tegelijkertijd zijn stappen gezet in beleidsontwikkeling, en -uitvoering: op het gebied van bestaanszekerheid is Het financieel plein geopend en is het initiatief Kansrijk Smallingerland gestart. Met de plus op de M.O.S. Wegwijzers is de inzet op preventie en goede toegang versterkt. De visie op wonen, zorg en welzijn is vastgesteld en al deels geland in het programma Volkshuisvesting. Op de transformatie van de jeugdzorg is geïnvesteerd in de regio en zijn we voorloper in de ontwikkelingen. Samenwerking met het fysieke domein is verstevigd in het programma wijkverbetering.

Fysiek domein

Er is een grote behoefte aan betaalbare en passende woningen. Daarom zijn er op diverse uitbreidingslocaties en in nieuwe woonwijken extra woningen gebouwd. Voor het gebiedsprogramma Centrum hebben we diverse aankopen gedaan in het centrum van Drachten. Deze aankopen zijn nodig om de toekomstige ontwikkeling met woningen, winkels, voorzieningen en parkeren mogelijk te maken. Het winnende ontwerp voor het Raadhuisplein is via een publieksverkiezing vastgesteld. In januari 2025 is zwemcentrum De Welle officieel geopend. Het zwemcentrum levert een bijdrage aan de gemeentelijke ambities voor sport en heeft een regionale verzorgingsfunctie.

Voor de vervanging van de riolering in meerdere wijken in Drachten is gekeken naar hoe we dit zo veel mogelijk gelijktijdig met wijkverbetering kunnen uitvoeren. Om Drachten op de kaart te zetten als oostelijke poort van de Friese Meren is verder gewerkt aan het Waterfront Drachten en het meer bij Oudega.

Economie

In 2025 is gestart met de uitgifte van 10 hectare bedrijventerrein op Azeven-Noord. Daarnaast is gestart met de procedure voor uitbreiding van Nijtap. Verder hebben we het gebiedsprogramma De Haven vastgesteld met een toekomstbestendige haven als doel. Voor de netcongestie was een belangrijk resultaat de realisatie van een groepscontract door een groep van bedrijven op Azeven-Noord. Hierdoor is er meer ruimte ontstaan op het elektriciteitsnet en daarmee ook ruimte voor economische ontwikkeling in dit gebied.

Ook hebben we in 2025 ingezet op het verder uitbouwen van de positie van Drachten als centrum van hoogwaardige en innovatieve maakindustrie in Noord-Nederland. Dat deden we bijvoorbeeld met de campusontwikkeling en met de aansluiting bij het programma Beethoven door de partners. Zo is er onder andere gestart met meerdere opleidingen die passen binnen het High Tech profiel van Smallingerland.

Dienstverlening

In 2025 heeft de gemeente de dienstverlening verder verbeterd, waardoor inwoners en ondernemers beter, sneller en eenvoudiger geholpen worden. Contact met de gemeente verloopt soepel via de balie, de telefoon en digitale kanalen. Basiszaken zoals paspoorten, verhuizingen en registraties zijn betrouwbaar en zonder verstoringen uitgevoerd. Concrete voorbeelden van resultaten zijn: het digi-toegankelijk maken van onze website en het vaststellen van de participatievisie.

Op het gebied van veiligheid is de samenwerking met partners versterkt. Inwoners merken dit door gerichte aandacht voor overlastlocaties en een goed voorbereide aanpak bij incidenten en crises.

Financieel is de gemeente beter in staat om vooruit te kijken en keuzes te maken. De gemeenteraad is beter gefaciliteerd in het maken van afwegingen over de toekomst, wat bijdraagt aan een stabiel en voorspelbaar beleid.

Sociaal domein

Om grip te krijgen op zorg is het systeem rondom toegang tot, en uitgang uit, de zorg van groot belang. We waren voornemens te investeren op de samenwerking tussen de verschillende betrokken partijen die tezamen deze functie vormgeven. Hiervoor zou een project gestart worden en zou in 2025 een startnotitie aangeboden worden aan de gemeenteraad. Dit onderwerp bleek echter complexer dan gedacht waardoor dit proces vertraging heeft opgeleverd.

Tegelijkertijd hebben de interventies op jeugdzorg nog niet geleid tot een afname van, of stabilisatie van, de kosten op jeugdzorg. Dat leidt dit jaar nog tot een overschrijding van de begroting.

Tot slot waren we voornemens om in 2025 een aantal doelgroepenwoningen te realiseren onder de noemer onconventioneel wonen. Doordat de locatieonderzoeken steeds nieuwe complexiteit opleverden heeft dit proces vertraging opgeleverd.

Fysiek domein

Een aantal grotere opgaven kosten meer tijd dan vooraf ingeschat. De rioleringsvervanging met wijkverbetering loopt om meerdere redenen nog niet in het tempo zoals gewenst. Bij het Ruimtelijk Ontwikkelperspectief (ROP) was er meer tijd nodig voor het participatieproces en onderzoek, en bij het vliegveld was meer tijd nodig voor de juridische zaken.

Sociaal domein:

De lasten laten een nadeel van € 0,7 miljoen zien. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de hogere lasten op jeugd van € 2 miljoen en de hogere uitgaven in de bijstand van € 0,8 miljoen dan bij de 2e bestuursrapportage voorzien. Deze tekorten worden echter weer gedempt door onderschrijdingen op andere beleidsterreinen, waarvan de grootste twee het participatiebudget (€ 0,8 miljoen) en Carins (€ 0,5 miljoen)

Fysiek domein:

De lasten van dit programma laten een voordeel zien van € 17,0 miljoen. De belangrijkste redenen hiervoor zijn:

·vertraging in het project Oudega aan het Water (€ 4,0 miljoen),
·lagere afschrijvingslasten van Zwemcentrum De Welle (€ 1,3 miljoen),
·het overhevelen van de bijdrage aan de doorfietsroute Drachten – Heerenveen waarvan uitvoering eind 2026 / begin 2027 wordt voorzien (€ 1,2 miljoen)
·het doorschuiven van groot onderhoud aan de kaden door complexiteit ten aanzien van het eigendom en de typologie van de kaden (€ 2,0 miljoen)
· extra lasten op grondexploitatie (2,5 mio), door extra winstneming, latere overdracht van strategische gronden en verliesvoorziening die nu nog niet nodig was

Het beeld van de lagere lasten ten opzichte van begroot in het fysieke domein sluit aan bij een lagere onttrekking uit de reserve projecten in uitvoering.

De baten laten een nadeel van € 0,9 miljoen zien. Dit komt vooral doordat de verwachte opbrengsten uit de grondexploitaties lager uitvallen dan eerder geraamd. De winstneming op lopende projecten blijft achter (€ 0,8 miljoen) en de verkoop van gronden verloopt trager dan gepland (€ 0,6 miljoen), waardoor inkomsten doorschuiven naar een later jaar. Daartegenover staan hogere opbrengsten uit leges voor omgevingsvergunningen, met een voordeel van € 0,5 miljoen. Dit komt door enkele incidenteel grote en complexe aanvragen die in dit jaar zijn ingediend. Per saldo leidt dit tot een nadeel aan de batenzijde van € 0,9 miljoen.

Reserves:

De verschillen qua onttrekkingen aan de reserves wordt vooral veroorzaakt door de algemene reserve en de reserve projecten.

Bij de onttrekkingen zien we dat dit vooral zit in het onderdeel reserve projecten. Zo wordt bij o.a. Oudega aan het water, doorfietsroute en groot onderhoud kader minder onttrokken (7,2 miljoen). Omdat de voortgang minder snel loopt. De lagere onttrekkingen sluiten aan bij het beeld van het fysieke domein waar de lasten lager zijn uitgevallen dan begroot.